فرمود « ما انسان را در درد و رنج آفريديم » هم زندگى او توأم با رنج است و هم اطاعت فرمان پروردگار توأم با مشكلات مىباشد . در سخنى از امير مؤمنان على ع مىخوانيم : ان الجنة حفت بالمكاره و ان النار حفت بالشهوات : « بهشت در ميان ناملائمات پيچيده شده و دوزخ در لابلاى شهوات » ( 1 ) . در اينجا به چند نكته بايد توجه داشت : 1 - منظور از « * ( فَكُّ رَقَبَةٍ ) * » ظاهرا همان آزاد كردن بردگان و بندگان است . در حديثى آمده است كه مردى اعرابى خدمت پيامبر ص آمده و عرض كرد اى رسول خدا ! عملى به من تعليم كن كه مرا داخل بهشت كند ، فرمود : ان كنت اقصرت الخطبه لقد عرضت المسالة : « اگر چه سخن كوتاهى گفتى ، اما مطلب بزرگى سؤال كردى » ( يا اينكه گرچه سخن كوتاهى گفتى اما مقصود خود را به خوبى بيان كردى ) سپس افزود : اعتق النسمة و فك الرقبة : « بردگان را آزاد كن و گردنها را ( از طوق بردگى ) بگشا » . راوى سؤال مىكند مگر اين دو يكى نيست ؟ فرمود : نه ، منظورم از اول اين است كه مستقلا برده اى را آزاد كنى ، و در دوم اينكه كمك به پرداخت قيمت آن نما تا آزاد شود . سپس افزود : و الفىء على ذى الرحم الظالم ، فان لم يكن ذلك فاطعم الجائع ، واسق الظمان ، و امر بالمعروف ، و انه عن المنكر ، فان لم تطق ذلك فكف لسانك الا من الخير : « نسبت به خويشاوندانى كه به تو ستم كرده و از تو بريده‌اند باز گرد ( و به آنها نيكى كن ) و اگر چنين كارى ممكن نشود

--> ( 1 ) « نهج البلاغه » خطبه 176 .